Stal szybkotnąca
Stal szybkotnąca HSS (ang. high speed steel) - stal stopowa narzędziowa używana do wytwarzania narzędzi do obróbki skrawaniem przy dużych prędkościach skrawania. Wymaga się od nich zachowania twardości i kształtu, aż do temperatury +600°C. Cechę tę realizuje się przez zastosowanie dodatków stopowych - węgla 0,75-1,3% chromu 3,5-5,0%, wolframu 6-19%, wanadu 1,0-4,8%, molibdenu 3,0 do 10%, a w niektórych gatunkach także i kobaltu 4,5-10,0%, oraz odpowiednią obróbkę cieplną. W jej czasie dokonuje się wyżarzania, tak by dodatki stopowe utworzyły związki z węglem, tzw. węgliki, które w znacznym stopniu muszą się rozpuścić w ferrycie. Wymaga to bardzo uważnej i długotrwałej obróbki.
Polska Norma wymienia szereg stali szybkotnących, między innymi SW18, SW7M, SW12C, SKC, SK5V, SK5M, SK8M, SK10V.
Stali szybkotnącej używa się do wytwarzania noży tokarskich, frezów, wierteł i innych narzędzi skrawających nagrzewających się w czasie pracy do wysokich temperatur.
|
Gatunek stali |
Skład chemiczny [%] |
|||||||||||
|
C |
Mn |
Si |
P |
S |
Cr |
Ni |
Mo |
W |
V |
Co |
Cu |
|
|
SW7M |
0,82- 0,92 |
MAX 0,4 |
MAX -0,5 |
MAX 0,03 |
MAX 0,03 |
3,5-4,5 |
MAX 0,4 |
4,5-5,5 |
6,0-7,0 |
1,7-2,1 |
MAX 0,5 |
MAX 0,3 |
| Technologiczne procesy obróbki | Możliwość zastosowania | Temperatura, °C | ||
| Obróbka plastyczna | Kucie |
+ |
900-1100 |
|
| Walcowanie |
+ |
900-1100 |
||
| Obróbka cieplna | Wyżarzanie | Zmiękczające |
+ |
800-900 |
| Odprężające |
+ |
600-700 |
||
| Hartowanie | Podgrzewanie I |
+ |
550 |
|
| Podgrzewanie II |
+ |
850 |
||
| Austenityzowanie |
+ |
1190-1230 |
||
| Odpuszczanie |
+ |
550-570 |
||
| Obróbka powierzchniowa | Azotowanie |
+ |
510-530 |
|
| Nanoszenie pokryć |
+ |
- |
||
| SW7M | Wartość |
| Technologiczne procesy obróbki | |
| Twardość po wyżarzaniu zmiękczającym HB (HB) | 207-269 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 300 st. C HRC (HRC) | 61,5 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 350 st. C HRC (HRC) | 62 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 400 st. C HRC (HRC) | 62 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 450 st. C HRC (HRC) | 63 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 500 st. C HRC (HRC) | 65 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 550 st. C HRC (HRC) | 65 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 600 st. C HRC (HRC) | 60 |
| Twardość po hartowaniu i odpuszczaniu 650 st. C HRC (HRC) | 52 |
|
Gatunki stali wg. PN i W. i ich odpowiedniki |
|||||||
|
PN |
W. NR |
DIN |
EN |
AISI |
ROSJA |
CHINY |
BÖHLER |
|
SW7M |
1.3343 |
S6-5-2 |
HS6-5-2 |
M2 | R6M5 | W8Mo5Cr4V2 |
S600 |